5 Temmuz 2013 Cuma

TRANSİSTORLERİN YAPISI VE ÇALIŞMASI


TRANSİSTORLERİN YAPISI VE ÇALIŞMASI

Transistörler NPN veya PNP biçiminde yerleştirilmiş üç yarı iletken maddenin bileşiminden oluşmaktadır. Beyz kutbu tetiklendiği zaman kollektör ve emiter arasında direnç değeri azalır ve akım geçirir hale gelir. Kollektör ve emiter arasından geçen akımın miktarı beyz kutbuna uygulanan akımın miktarına bağlıdır.

NPN Tipi Transistörler:

NPN tipi transistörlerin yapısı iki N tipi yarı iletken madde arasına ince bir katman halinde yerleştirilmiş P tipi yarı iletken beyz maddesinden oluşmaktadır. İki N tipi madde arasındaki beyz tabakası elektron geçişini kontrol etme görevi yapmaktadır. Transistörler geçen akımı denetleyerek küçük akımları büyütebilir ya da küçük bir akım ile büyük bir alıcının çalışmasını sağlayabilir.

NPN tipi transistörlerde yandaki resimde görüldüğü gibi VBB kaynağının artı ucu beyz kutbunu pozitif yüklerken Vcc kaynağının eksi ucu ise emiter kutbundaki elektronları yukarı iter. Sıkışan elektronlar beyz tarafından çekilir. Yani, emiterin iletim bandındaki elektronlar E-B gerilim setini aşarak beyz bölgesine girerler, ancak beyz bölgesi dar olduğundan emiter bölgesinden gelen elektronların yaklaşık %2 si beyz bölgesi tarafından çekilirken kalan %98 i kollektöre geçer. Vcc kaynağının artı ucu elektronları kollektör bölgesine doğru çeker ve böylece elektron akışı sürekli hale gelir ve VBB kaynağının verdiği beyz akımı sürdükçe emiterden kollektöre elektron akışı devam eder.NPN tipi transistörlerde elektronlar yukarı, oyuklar ise aşağı doğru gider ve bu nedenle beyze uygulanan artı sinyal kollektörden emitere doğru akım geçirir denir. Emiter akımı beyz ve kollektör akımlarının toplamına eşittir.

PNP Tipi Transistörler:

PNP tipi transistörlerin yapısı da NPN tipi transistörler gibidir. Tek fark bu kez P tipi iki yarı iletken madde arasına ince bir tabaka halinde N tipi yarı iletken maddenin yerleştirilmiş olmasıdır.

PNP tipi transistörlerde VBB kaynağının eksi ucu beyz kutbunu negatif yüklerken Vcc kaynağının artı ucu da emiter bölgesindeki artı yüklü oyukları yukarı iter. Bu şekilde sık
ışan artı yükler beyz tarafından çekilip buradan kollektör bölgesine geçerler. Vcc kaynağının eksi ucu kollektör bölgesindeki oyukları kendine çektiğinden dolayı oyuk hareketi süreklilik kazanır. VBB akımı sürdükçe emiterden kollektöre doğru bu hareket sürer.PNP tipi transistörlerde elektronlar aşağı, oyuklar ise yukarı doğru gider ve bu nedenle beyze uygulanan eksi sinyal emiterden kollektöre doğru akım geçirir denir. 

 Transistör pinleri:

 B: Beyz ucu
 C: Kollectör ucu
 E: Emiter ucu

  • Beyz ucu transistörün özellliğine göre yani çalışma akımının beyz akımının (datasheetlerde verilir) uygulanmasıyla transistör iletime geçer ve collectör ucundan emiter ununa doğru bir akım gecirir.
  • Kollektör ve Emiter ucu control uclarıdır transistör ile sürülecek ve yükseltilecekler kollectör ucuna bağlanır kollektör ucu + Volttur. Emiter ucu binevi topraktır yani 0 volttur.


Devrenin çalışması : Tetikleme sinyalinin sürekli uygulandığını farz edelim sinyal butonun bir cağında bekliyor butona basılı tuttuğumuz zaman sinyal butondan tamamiyle gecerek transistörün beyzinden girip tarnsistörü tetikler. Tetiklenen transistör iletime gecer (kollektör ve emiter arası) 
5V 1A güç kaynağı GND arası devresini tamamlamış olr ve led yanar. Burada ledin belirli bir akımda çalışması, ledin bozulmaması için direnç ile akım sınırlandırılrmış olur. Bu devreye transistör ile led sürme devresi de denilir. Küçük  sinyallerin transistöre uygulanmasıyla büyük güçler kontrol edilir.



                                                                                                               B.BAYRAM




Hiç yorum yok:

Yorum Gönder